Er is veel te doen over gezondheidsproblemen bij bewoners van nieuwbouwwoningen die zijn voorzien van een zogenaamd balansventilatiesysteem. De toe- en afvoer van lucht in de woning wordt daardoor mechanisch geregeld. Er hoort een balans te zijn tussen de aangevoerde en afgevoerde lucht, vandaar ook wel de naam balansventilatie voor dit systeem. De buitenlucht komt de woningen binnen via een collectief kanaal, waarna de lucht, voordat deze in de woning komt, door een apparaat dat zich in de woningen bevindt wordt voorverwarmd door de (warmere) lucht die wordt afgevoerd. Niet alleen de toevoer, maar ook de afvoer van de lucht gaat via een collectief kanaal.

Momenteel is het systeem in 450.000 nieuwbouwwoningen ingebouwd. Het zit ook in veel scholen. Bij 80% van de scholen is de luchtkwaliteit niet in orde. Dat heeft invloed op de leerprestaties van de leerlingen. Er is thans een landelijke discussie gaande over de gezondheidsrisico’s van balansventilatie, mede naar aanleiding van de uitzending van Zembla over dit onderwerp op 30 maart 2008. Balansventilatie met warmte terugwinning wordt geïnstalleerd om woningen aan energienormen te laten voldoen, maar is erg kwetsbaar.

Op 30 juli 2001 is in opdracht van het ministerie van VROM het rapport “Gezondheidsrisico’s van ventilatiesystemen in woningen” geschreven. Daarin staat kort samengevat de conclusie dat gebalanceerde ventilatiesystemen het ziekterisico van de bewoners vergroten. In het jaar 2006 hebben tientallen bewoners van de nieuwbouwwijk Vathorst in Amersfoort hun klachten kenbaar gemaakt aan de GGD Eemland. Deze klachten zijn onderzocht en de resultaten zijn gepubliceerd in het rapport: “Gezondheid en ventilatie in woningen in Vathorst”, GGD Eemland, september 2007. Veel gezondheidsklachten (vermoeide of tranende ogen, neusklachten, hooikoorts, keelpijn, luchtwegklachten, astma, doorslaapproblemen, concentratieproblemen en extreme vermoeidheid) bleken significant samen te hangen met de aanwezigheid van gebalanceerde ventilatie. Het Astmafonds, de Vereniging Eigen Huis en een aantal politieke partijen hebben vervolgens de minister van VROM geadviseerd te stoppen met de grootschalige installatie van balansventilatiesystemen. Het Ministerie is in 2008 gestart met een landelijk inventariserend onderzoek, dat in juni 2009 werd afgerond. Het betreffende onderzoeksrapport “Mechanische ventilatie in nieuwbouwwoningen” schetst een alarmerend beeld van balansventilatie, met name van de schaal waarop klachten over dit ventilatiesysteem voorkomen. Omdat dit rapport geen antwoord geeft op de vraag wat de oorzaken zijn van de ziekmakende effecten van balansventilatie, kondigt de minister van VROM langdurig epidemiologisch onderzoek aan.

De Europese wetgever schrijft in de fundamentele voorschriften van bijlage ! van de richtlijn 89/106/EEG van de Raad van 21 december 1988 voor, dat bouwwerken in Nederland (en in de rest van Europa) zodanig moeten worden ontworpen en uitgevoerd dat de hygiëne en de gezondheid van bewoners en omwonenden geen risico lopen. In de richtlijn staat ook nog dat het systeem geen lawaai mag maken en dat de slaap, de rust en het werk van de bewoners daarvan geen nadeel ondervinden. Als het gaat om de luchtkwaliteit in scholen, dan bepaalt artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet dat de werkgever zorgt voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers. Daarnaast zijn er normen voor leerkrachten en leerlingen. Beleidsregel 6.2 van het arbeidsomstandighedenbesluit, Luchtverversing, luidt als volgt:

1. Voor kantoorruimten geldt een minimale luchtverversing van 30 m 3/uur per persoon, en voor lesruimten in het basisonderwijs, overeenkomstig NEN 1089:1986 “Ventilatie van schoolgebouwen. Eisen”, een minimale luchtverversing van 20 m3/uur per persoon.
2. Voor overige ruimten waarin lichte arbeid wordt verricht geldt een minimale luchtverversing van 25 m3 /uur per persoon.

Oorzaken van de problemen
Deze normen zijn niet goed door de overheid in de wet verankerd onder druk van projectontwikkelaars, woningcorporaties die regelmatig met de overheidsambtenaren om de tafel zitten. Bij dit soort bijeenkomsten zijn gewone burgers niet vertegenwoordigd en hun stem wordt niet gehoord. “Er wordt te goedkoop gebouwd’ is een ander veel gehoorde oorzaak. Daar komt nog bij dat gemeentes verzuimen de woningen na oplevering te controleren, en als blijkt dat het mis is, veel te traag zijn om de aannemers of verhuurders te dwingen de problemen op te lossen. Problemen die te vaak door de aannemers, verhuurders of de overheid worden ontkend. SAP pakt de problemen wel aan, meestal door eerst onafhankelijk onderzoek te starten. Als dat niet in overleg kan, dan via de rechtbank. Als bekend is wat de precieze oorzaken zijn, kunnen deze vervolgens worden aangepakt. Als bewoners schade oplopen, wordt deze verhaald.

Artikelen
Een overzicht van enkele toonaangevende zaken waar wij aan hebben gewerkt of nog steeds aan werken.

Lucht in huizen blijft probleem

Haagse Spoorwijkers ziek van ventilatiesysteem

School negeert GGD Advies

Media
Een overzicht van enkele toonaangevende zaken waar wij aan hebben gewerkt of nog steeds aan werken.

Leerkracht wil onderzoek naar ventilatie

Gezondheidsprobleem Vathorsters

Zembla: Ziek door je eigen huis